Magiczny temat

MAGIA GENEALOGII
29.08.2005

MAŁGORZATA KOŚKA - dyrektor Archiwum Głównego Akt Dawnych

Genealogia - nauka zajmująca się relacjami osób w rodzinie. Wśród nauk humanistycznych uważana jest za naukę pomocniczą historii; dla genealogów-amatorów jest przedmiotem badań, dziedziną podstawową. W badaniach amatorskich często uważana jest za równoznaczną z historią rodzinną; w ten sposób jest także zaklasyfikowana na Zachodzie Europy oraz w Ameryce Północnej.

W pracach genealogicznych posługujemy się wyrażeniami typu ród, rodzina, krewni, powinowaci, linia boczna. Czy wiemy dokładnie co one określają? W genealogii te słowa mają dokładne definicje, których przestrzegają genealodzy-naukowcy. Gdy rozpoczęłam zabawę, wielu z tych określeń nie znałam, choć wydawało mi się że wiem o co chodzi (no, miałam pewne rozeznanie co do pojęć genetycznych J). Dokładne zrozumienie terminologii genealogicznej ułatwi nasze poszukiwania, rozmowy i dyskusje.

Genealogia dzieli się na:
- genealogię teoretyczną: polegającą na ustalaniu związków pomiędzy osobami
- genealogę historyczną: której celem jest usytuowanie osób w kontekście historycznym

Genealogia teoretyczna rozróżnia dwie podstawowe metodologie opisu rzeczywistości genealogicznej:
- tablice descendentów (zstępnych, genealogia descendentów): drzewo genealogiczne gdzie przodek to pień, a szczyt korony to aktualnie żyjący jego potomkowie. Tablice przedstawiają potomstwo jednej pary małżeńskiej lub jednego przodka.
-tablice ascendentów (wstępnych, genealogia ascendentów): czyli wywody przodków. Są to zestawienia osób od których dana osoba wywodzi się. Tablice ascendentów mają praktyczne zastosowanie w sprawach spadkowych.

Genealogia historyczna dzieli się na:
1. Globalną (lub socjologiczną), która polega na usytuowaniu osób w kontekście historycznym miasta, regionu, kraju, politycznym, socjalnym, ekonomicznym itp.
2. Szczegółową (lub indywidualną), polegającą na identyfikacji faktów historycznych mających wpływ na daną jednostkę, takich jak: wygląd zewnętrzny osoby, jej rodzina i koligacje, choroby osoby i występujące częściej w rodzinie i otoczeniu, zajścia historyczne.

USTALANIE FAKTÓW GENEALOGICZNYCH

Dla ustalania faktów genealogicznych podstawowe znaczenie mają takie zjawiska jak: filiacja i koicja.
"Filiacja jest to stosunek genealogiczny zachodzący pomiędzy kilkoma osobami, które pochodzą bezpośrednio jedna od drugiej (dziadek, syn, wnuk).
Koicja natomiast jest związkiem dwojga ludzi odmiennej płci, zawartym dla spłodzenia i wydania na świat potomstwa. Koicja najczęściej zatem jest wynikiem małżeństwa.
Stosunki genealogiczne wynikające z filiacji nazywamy pokrewieństwem, a z koicji i małżeństwa powinowactwem"